Ι.Ν. Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου Πρεβέζης

Fyodor Dostoevsky

Ο ιεροεξεταστής

Category: /

«- Το φοβερό και σοφό πνεύμα, το πνεύμα της αυτοκατα­στροφής και της ανυπαρξίας, το μεγάλο πνεύμα μίλησε μαζί Σου στην έρημο και τα βιβλία μας λένε πως τάχα «Σ’ έβαλε σε πειρασμό». Είναι σωστό αυτό; Και μήπως θα μπορούσε τάχα να ειπωθεί τίποτα πιο σωστό από κείνα που Σου ανήγγειλε κείνο το πνεύμα με τα τρία του ερωτήματα, που Εσύ απέκρουσες και που τα βιβλία τα λένε «πειρασμούς»; Κι ό­μως αν έγινε ποτέ στη γη ένα πραγματικά εκθαμβωτικό θαύμα, τούτο το θαύμα έγινε ίσα-ίσα κείνη την ήμερα των τριών πειρασμών. Το θαύμα έγινε μόνο και μόνο γιατί τέθηκαν εκείνα τα τρία ερωτήματα. Αν μπορούσαμε να φανταστούμε, έτσι για δοκιμή μονάχα και για παράδειγμα, πως τα τρία κείνα ερωτήματα του τρομερού πνεύματος χάθηκαν χωρίς να μείνει ούτε ίχνος τους στα βιβλία και πως θάπρεπε να τ' αποκαταστή­σουμε, να τα σκεφτούμε και να τα εφεύρουμε εκ νέου για να τα καταγράψουμε πάλι στα βιβλία, κι αν γι’ αυτό το σκοπό μαζεύαμε όλους τους σοφούς της γης - τους κυβερνήτες, τους αρχιερείς, τους επιστήμονες, τους φιλόσοφους, τους ποιητές – προτείνοντάς τους να σκεφτούν και να εφεύρουν τρία ερωτήματα, τέτοια όμως που όχι μονάχα ν' ανταποκρίνονται στη σπουδαιότητα κείνου του περιστατικού μα να εκφράζουν κιόλας, μέσα σε τρεις λέξεις, σε τρεις μονάχα ανθρώπινες φράσεις, όλη τη μελούμενη ιστορία του κόσμου και της ανθρωπότητας, νομίζεις τάχα πως όλη η σοφία της γης μαζεμένη θα μπορούσε να επινοήσει κάτι πα­ρόμοιο σε δύναμη και βάθος με κείνα τα τρία ερωτήματα, που Σου τεθήκανε απ’ το κραταιό και σοφό πνεύμα στην έρημο; Και μόνο απ’ αυτά τα ερωτήματα, μόνο απ’ το θαύμα πως τεθή­κανε, μπορείς να καταλάβεις πως δεν έχεις να κάνεις μ' ένα πρό­σκαιρο ανθρώπινο μυαλό μα με ένα νου αιώνιο κι απόλυτο. Γιατί σ' αυτά τα τρία ερωτήματα συνοψίζεται κατά έναν τρόπο και προφητεύεται όλη η μελούμενη ιστορία της ανθρωπότητας και δίνονται οι τρεις μορφές όπου θα συναντηθούν όλες οι άλυτες αντιφάσεις της ανθρώπινης φύσης σ' όλη τη γη. Τότε αυτό δεν ήταν ακόμα τόσο φανερό, γιατί το μέλλον ήταν άγνω­στο, μα τώρα, όταν πια έχουν περάσει δεκαπέντε αιώνες, βλέ­πουμε πως όλα έχουν τόσο καλά μαντευτεί και προφητευτεί σε κείνα τα τρία ερωτήματα και τόσο πολύ δικαιώθηκαν που δεν μπορείς ούτε να τους προστέσεις ούτε να τους αφαιρέσεις τίποτα.