Γενικού ενδιαφέροντος

Τραγωδία χωρίς κάθαρση

Βράδυ της 28-2-2023 . Λίγο πριν να λαλήσει το ορνίθι λέγανε   « οι παλιοί » , λίγο πριν το ρολόι  του τοίχου να σημάνει την δωδεκάτην λέμε « οι σημερινοί » .΄Ωρα  χαλάρωσης. Στη βολή λοιπόν  του καναπέ . ΄Αντε να ακούσομε τις  ειδήσεις από την τηλεόραση  και να  παραδοθούμε  στον ύπνο . Η αύριον μεριμνήσει τα εαυτής ..

-Αγαπητοί θεατές .  Διακόπτουμε την κανονική ροή του προγράμματός μας για να σας  μεταδώσουμε έκτακτη  είδηση από τη περιοχή « Ευαγγελισμός  »  των Τεμπών .

Νέα από τη θέση  « Ευαγγελισμός !  » . Πολύ ωραία !   Δε  μπορεί !  Ευχάριστη είδηση μας  περιμένει  .  Χαρούμενο μήνυμα ,  χαρμόσυνο  άγγελμα  θα ακούσομε  . Το λέει  η ίδια  η λέξη  : «  Ευ – αγγελισμός »  . Επί  τέλους  βρε  αδερφέ .  Να ακούσουμε και  κάτι  καλό , μια νότα αισιοδοξίας  ,να ευφρανθεί  η  ψυχή μας , να  πάμε  για  ύπνο  ήρεμοι  , νηφάλιοι .   Αρκετόν  τη ημέρα τούτη η κακία αυτής  . Ευαγγελίζου   πατρίδα -Ελλάδα χαρά  μεγάλη.

Η Ελλάδα όμως, αλλοίμονο ! ΄Εμεινε  με  την ανάσα  κομμένη και βούλιαξε  στα λασπόνερα της  απελπισίας και  της  φρίκης . Αδιανόητο  !  Δεν το χωράει ο νους του  ανθρώπου !   Δυο  αμαξοστοιχίες ,  για  δέκα  και  πλέον  λεπτά  της  ώρας , κινούνταν ,με φορά  αντίθετη ,στις  ίδιες  ράγες .  Δε στάθηκε δυνατό  να  τις  δει κάποιο ελεγκτικό  μάτι.  Δεν λειτούργησε καμιά  δικλείδα ασφαλείας . Αναπόφευκτη στάθηκε η  μετωπική  σύγκρουση και  η πύρινη λαίλαπα που  τύλιξε  τις  άμορφες μάζες των  σιδερένιων κατασκευών  και  τα  εκτροχιασμένα  βαγόνια .  Και το  σημείο  μηδέν ;  Το  σημείο που κλείστηκε το θανάσιμο  ραντεβού της ζωής με το θάνατο ;  Η  Θέση « Ευ – αγγελισμός » . Η  θέση του χαρούμενου μηνύματος , του  χαρμόσυνου αγγέλματος που μας έταξε η λέξη . Ο  χρόνος όμως  σταμάτησε εκεί .Τι  ειρωνεία !

Και η τηλεόραση  κίνησε  να παίζει και να φέρνει μπροστά στα μάτια  μας εικόνες κολάσεως . Εικόνες  που  δε  μπορεί  ούτε η γραφίδα  του Δάντη να τις  περιγράψει . Θέαμα  φριχτό , μακάβριο και  αποτρόπαιο :

Τη  σκηνή της μετωπικής σύγκρουσης των  αμαξοστοιχιών .  Τον εκτροχιασμό των βαγονιών. Τις άμορφες μάζες των σιδηρικών. Τις  πύρινες  γλώσσες  που  τύλιξαν τα  βαγόνια. Ανθρώπους σε κατάσταση πανικού  να   πετάγονται από τα  βαγόνια αιμόφυρτοι και αλλοφρονούντες . «Χλωρό »  και ζεστό  αίμα να  βάφει τους   τοίχους  και να ποτίζει  το χώμα. Κραυγές απελπισίας για  βοήθεια , κλάματα, οιμωγές ,θρήνους και κοπετούς . Και  αυτό  όχι  μια μόνο  φορά , αλλά  να παίζει  και  να  δείχνει και να ξαναδείχνει , και να ξαναδείχνει , τις  ίδιες  πάντα  σκηνές , λες  και έδειχνε  εικόνες χαράς  και γλεντιού  από πανηγύρι . Ε !  όχι  κύριοι . Αυτό  δεν είναι  ενημέρωση . Αυτό  το λένε   τρομολαγνεία  ,γρατσούνισμα των νεύρων και ξέσκισμα του  ηθικού κόσμου .  Δεν  αντέχεται αυτό το ψυχοπλάκωμα .

Τη λύση  την έδωσε  το τηλεκοντρόλ .

΄Εμεινα μόνος εκεί στο  σαλόνι  , στα  σκοτεινά .

Ανέβασα στη σκηνή του θεάτρου «άγγελο » τη φαντασία  μου .  Περιδιάβηκα την εμπορική αμαξοστοιχία ,λίγα  μόλις λεπτά  πριν από το θανάσιμο  ραντεβού της με την εμπορική , για να δω εκεί :  Ανθρώπους ώριμους , άνδρες  και  γυναίκες  ,  ψημένους  στη  ζωή  , βουλιαγμένους στο κάθισμά τους , να  στηρίζουν με τα  χέρια  το κεφάλι τους και να είναι βυθισμένοι στις  σκέψεις τους ,  να λύσουν τα  καθημερινά προβλήματα της  φαμίλιας  τους . Ζευγάρια  νέων παιδιών  να  κρατιούνται   χέρι – χέρι  και με τα κεφάλια  ακουμπισμένα τρυφερά το  ένα στο άλλο  και τα μάτια  κλεισμένα , να πλάθουν και να χτίζουν το  σπιτικό τους  που μόλις  άνοιξαν .Και εκεί  στο  βαγόνι  δύο , εκεί στο  κυλικείο  του τρένου , παιδιά , πολλά  παιδιά , αγόρια  και  κορίτσια ,πολύχρωμα και ευωδιαστά  λουλούδια στο ίδιο  βάζο ,να απολαμβάνουν  ξένοιαστα  ,  μεταξύ  του  «φρέντο  καπουτσίνο » και  του  αναψυκτικού  , το  ταξίδι  τους . Να   χτίζουν  τα  όνειρά τους, να τρέφουν τις  ελπίδες  τους για  το  αύριο , να ανταλλάσσουν  φιλάρεσκες  ματιές μεταξύ  τους , ανυποψίαστα  για  το  τι πρόκειται  να ακολουθήσει  σε λίγο.  Σε λίγο που τα  κορμιά τους  θα τσακιστούν , θα  στρεβλώσουν και  θα στραγγαλιστούν στα πυρακτωμένα σίδερα . Σε  λίγο  που οι προσδοκίες  τους και  οι ελπίδες  τους θα καούν ,μέχρι που να εξαϋλωθούν ,στους  1500  βαθμούς  Κελσίου .

Ανείπωτη  εθνική  τραγωδία  την είπε ο εκφωνητής των  ειδήσεων . Συμφωνώ  κ . κουμανταδόρε της ενημέρωσης . Μόνο που , εσύ ,  στο  βωμό της τηλεθέασης , την έκανες  ρωμαϊκό θέαμα στο  Κολοσσαίο της Ρώμης .

Κατά  συνειρμό    γύρισα  στα  γυμνασιακά μου  χρόνια , στο Ιεροδιδασκαλείο της Βελλάς  , όταν ,  άγουρα  και αμούστακα παιδιά , ο καλός μας εκείνος  φιλόλογος καθηγητής , μας  δίδασκε  και μας  μάθαινε τον  ορισμό  της  τραγωδίας , που μας έδωσε ο  μεγάλος  εκείνος Σταγειρίτης πρόγονός μας , ο Αριστοτέλης . Είναι  ακόμη  γραμμένος με ανεξίτηλα  γράμματα  στο σκληρό δίσκο της μνήμης . Αυτή τη διδαχή των  γυμνασιακών μου  χρόνων  , αυτή  την οποία  αποδέχτηκα  και με την οποία γαλουχήθηκα , έφερα στη μνήμη μου .

΄Εστι μεν  ουν τραγωδία μίμησις  πράξεως [ δηλαδή   « μιμούνται   οι μιμούμενοι  πράττοντας » ,  υποδύονται    ανθρώπους    που βρίσκονται σε  δράση ,σκιαγραφούν πραγματικότητες της  ζωής , φέρνουν στην  επιφάνεια  αλήθειες που  κρύβονται  σε  μύθους  ]  σπουδαίας  [  αξιόλογης  , μεγάλης  σημασίας  , σοβαρής , που  έχει κάτι να πει , να  διδάξει , να στείλει  ένα μήνυμα  ]  και τελείας , [ πράξεως  ολοκληρωμένης , που να  έχει αρχή μέση  και τέλος  ]  μέγεθος εχούσης  , [ Να έχει κάποια  σημαντική έκταση , για να μπορέσει  έτσι να δώσει αυτό που  θέλει , να πετύχει το στόχο της ] ηδυσμένω λόγω , [   με λόγο γλυκό ,νόστιμο  , καρυκευμένο ,  εξωραϊσμένο ,  που έχει δηλαδή  ρυθμό αρμονία και μελωδία , που   κοσμούν τα διάφορα  μέρη της τραγωδίας ]  χωρίς εκάστω  των ειδών  εν τοι μορίοις ,[ με καθένα από τα είδη του οποίου βρίσκεται χωριστά στα διάφορα μέρη της ]   δρώντων και ου δι΄απαγγελίας , [ οι  υποκριτές  δεν απαγγέλουν  απλά ακίνητοι  και  αμέτοχοι ,όχι με τρόπο αφηγηματικό ,  αλλά δρουν , πράττουν , υποδύονται  χαρακτήρες , πρόσωπα ,  αναπαριστούν μύθους και αφηγήσεις , σαν ζωντανή πραγματικότητα ]  δι ‘ ελέου [ έλεος δεν σημαίνει μόνον τη συμπόνοια , τη λύπη που αισθανόμαστε για κάποιον . Το « άξιον  τι οίκτου »  μπορεί να αφορά και  μας τους  ίδιους  ]   και φόβου  [ φυγή εξ αιτίας φόβου ,  άγχος , δέος ,  πανικός ]  ,  περαίνουσα ,[ με την έννοια εδώ ότι  εκτελώ  το  σκοπό μου , δίνω τέλος  σε  κάτι ,το  φέρω εις  πέρας ] την των τοιούτων  [   με την έννοια  των  παρόμοιων , των κοινών για όλους ]παθημάτων [ πάθημα ,  αλλά και πάθηση δηλαδή  ασθένεια ,  σωματικός  πόνος   , αλλά  και άλγος  ψυχής ,  οδυνηρό  συναίσθημα ] κάθαρσιν .

Θέλω  να  σταθώ και να μείνω  για  λίγο στην κάθαρση  όπως   τη  διδαχτήκαμε και την αποδεχθήκαμε . Αυτή τη  διδαχή  καταθέτω με  λόγια   όχι  δικά μου αλλά των δασκάλων μου :

Η τραγωδία  διεγείρει  στην ψυχή των θεατών  τον έλεο και το φόβο . Ως  θεατές συμπονούμε  εκείνον που βασανίζεται            « χωρίς  να το  αξίζει » , αλλά αναίτια  συντρίβεται  από κάποια ίσως  κληρονομική  ενοχή ,  ή  από κάποια ύβρη , ή αμαρτία , η  εσφαλμένη εκτίμηση  των πραγματικών δεδομένων  . Την ίδια όμως στιγμή το μαρτύριο  του ήρωα ,  του ήρωα που ως θεατές  θαυμάζουμε ,  εμπνέει σε μας   φόβο . Φόβο μήπως  κάποτε  η μοίρα μας  εμπλέξει  σε  παρόμοια  παθήματα , γιατί  η τύχη  είναι κοινή  και το μέλλον αόρατο . Η τραγωδία  με την  ερμηνεία της , χρησιμοποιώντας , τα δίδυμα αυτά συναισθήματα τον έλεο και  το  φόβο , ως  φάρμακα ,καθαρίζει τον εσωτερικό μας κόσμο και ξαναδίνει στο συγκλονισμένο άνθρωπο  την ελπίδα  ότι υπάρχει μια ηθική τάξη στον κόσμιο  που  μπορεί να  μη φαίνεται , αλλά από το σκοτεινό βάθος της τον  διευθύνει .  ΄Ετσι φεύγεις   από την Επίδαυρο ,  ή κατεβαίνεις τις  βαθμίδες του  θεάτρου του  Ηρώδη του  Αττικού    και  παίρνεις το δρόμο  για  το σπίτι   σου  συλλογισμένος  μεν ,ανακουφισμένος  δε ,ήρεμος  , νηφάλιος . Νιώθεις , από τη μάθηση  εκεί ,  μια  ηδονή  άλλης  ποιότητας

Γιατί  όμως  αυτό  ;  Είναι νομίζω απλό . Διότι στη  σκηνή του θεάτρου ο  τραγωδός   δεν εμφάνιζε  ποτέ  σφαγές , φόνους ,  αίματα , σκηνές  βίας  και  ωμότητας . Και αυτό από σεβασμό  στο θεατή , από σεβασμό στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου . Εάν αυτό  δεν έκανε  δεν  θα έφερνε στην ψυχή του θεατή την κάθαρση , δηλαδή τη γαλήνη ,τη νηφαλιότητα ,την ηρεμία .  Κάποιος άγγελος τα περιέγραφε όλα  αυτά  με  λόγια . Τι τάχα : Δεν μπορούσε  ο  Σοφοκλής  να παραστήσει  στη σκηνή  τον απαγχονισμό  της  Ιοκάστης ! Το τύφλωμα  του  Οιδίποδα !   Δε  μπορούσε  ο  Ευριπίδης  να  παίξει  μπροστά  στα  μάτια  των  θεατών , στην  τραγωδία  Εκάβη , το φόνο των παιδιών  του Πολυμήστορα  ,  ή  ακόμη – ακόμη  την παιδοκτόνο  Μήδεια  να  εκδικείται  τον  άπιστο  Ιάσωνα  σκοτώνοντας  τα παιδιά της  και  παιδιά του ;

Εδώ  όμως η   τηλεόραση , με το να παίζει και να  επαναλαμβάνει πάλι  και πάλι και πάλι  , όχι μόνο  την πρώτη  μέρα  αλλά και μέρες  μετά , τη σφοδρή μετωπική σύγκρουση των τρένων και  την πύρινη λαίλαπα να τυλίγει τα εκτροχιασμένα  βαγόνια , πήρε πολύ  κατήφορο . Κινήθηκε σε δρόμο ολισθηρό . Δεν είναι μόνο που δεν  υπολόγισε  και δε σεβάστηκε  τον πόνο των επιζώντων συγγενών  της  τραγωδίας ,  πλήγωσε και  τον ηθικό κόσμο  του  ανήμπορου  θεατή ,  του χαροκαμένου γονιού , των παιδιών που  είδαν τις σκηνές .

΄Ετσι  ,άθελά της και ανεπίγνωστα σίγουρα , παρέδωσε, θυσία  στο βωμό του  Μολώχ  των  σιδηρογραμμών ,  τόσους   αθώους  νεκρούς και θυσία  στο  βωμό της  τηλεθέασης την αξιοπρέπεια των θεατών .

Ζήσαμε λοιπόν και  βιώσαμε  μια ανείπωτη εθνική τραγωδία .  Μια τραγωδία όμως  χωρίς κάθαρση

—————–

Την επαύριον άρκεσαν  λίγες  μόνο  ώρες  για να μάθουμε  ότι στο προσκλητήριο που έγινε  έλειπαν   57  συνάνθρωποι  , τα περισσότερα  παιδιά  .Πολλοί  πιο περισσότεροι ακόμη  οι τραυματίες .   Η ζωή  όμως σίγουρα  θα  τραβήξει  και πάλι την ανηφόρα της  .

Και τι μένει ;

Μένει  η κραυγή των αθώων θυμάτων  μέσα  από τον  τάφο τους , να κτυπάει  οργισμένη πάνω στα βράχια  της ανικανότητας όλων μας , που σταθήκαμε ανήμποροι  να τους πραστατεύσουμε. Η κόρη όμως των βράχων ,  η αντιλαλούσα ηχώ ,  την αποκρυπτογραφεί την κραυγή αυτή , την κάνει μια μόνο λέξη  « ΓΙΑΤΙ »   και  την στέλνει οργισμένο και αμείλικτο  ρώτημα  στον υπεύθυνο για την ασφαλή κίνηση  των  σιδηροδρόμων  και  αξιώνει  απάντηση :

ΓΙΑΤΙ  δεν μας προστάτεψες ;

ΓΙΑΤΙ  μας  έστησες  παγίδα  λεγοντάς μας και βεβαιώνοντάς μας , λίγες  μόνο μέρες  πριν ,  ότι  « είναι  απόλυτα ασφαλής  η  μετακίνηση  με  το τρένο ;  »

Και  ο πρώτος  κουμανταδόρος  ο  διευθυντής της ορχήστρας :  Ως   άνθρωπος  , συντετριμμένος  σίγουρα ,  ζήτησε   συγνώμη  από τους  συγγενείς  των νεκρών και τους τραυματίες  για το ότι  δε  στάθηκε ικανός , αυτός και η κομπανία του ,να αποτρέψουν   το κακό . Την ίδια όμως στιγμή ,  ως πολιτικός , σε μια κίνηση ματ  της  αξιοπιστίας του για τη συγνώμη ,  ανέχεται  και  συζητάει  την εκ νέου  υποψηφιότητα  του  υπεύθυνου υπουργού .

Γράφω πιο πάνω

Ζήσαμε και  βιώσαμε  μια ανείπωτη εθνική τραγωδία .  Μια τραγωδία όμως  χωρίς κάθαρση.

Το ξαναγράφω  και πάλι αλλάζοντας μόνο  τους  χρόνους  των ρημάτων :

Συνεχίζουμε και ζούμε και  βιώνουμε  μια ανείπωτη εθνική τραγωδία .  Μια τραγωδία όμως  χωρίς κάθαρση .

Θεματολογικές ετικέτες
Συγγραφέας

Αφήστε μια απάντηση