Examen
Το Examen της αδελφότητος του Ιησού, που δημιούργησε ο Ιγνάτιος Λογιόλα, είναι μια σύντομη καθημερινή πνευματική άσκηση αυτοπαρατήρησης και αυτοελέγχου.
Δεν είναι «εξέταση» με την έννοια του τεστ. Είναι ένας τρόπος να σταματάς για λίγα λεπτά στο κλείσιμο της ημέρας και να κοιτάζεις πώς έζησες τη μέρα σου, τι σε πλημμύρισε, πού ένιωσες ζωή και πού απομακρύνθηκες από αυτό που θεωρείς καλό και ουσιαστικό.
Τα 5 κλασικά βήματα – «στάδια».
1. Παρουσία και ευγνωμοσύνη
Σταματώ για λίγο και αναγνωρίζω ό,τι καλό υπήρξε σήμερα.
«Για τι μπορώ να είμαι ευγνώμων σήμερα;»
2. Ζητώ φώτιση
Ζητώ να μπορέσω να δω τη μέρα μου με ειλικρίνεια, χωρίς να δικαιολογώ τον εαυτό μου αλλά ούτε και να τον καταδικάζω, με εγωιστική αυτομαστίγωση που με φυλακίζει τελικά στο εγώ.
3. Εξετάζω τη μέρα
Θυμάμαι γεγονότα, συναντήσεις και στιγμές και παρατηρώ κυρίως τι συνέβαινε μέσα μου: χαρά, ειρήνη, γενναιοδωρία, φόβος, θυμός, ζήλια, εγωισμός, αγάπη;
4. Αναγνωρίζω τα λάθη και τις απομακρύνσεις μου από το θέλημα του Χριστού.
Πού δεν στάθηκα αληθινά; Πού πλήγωσα κάποιον; Πού ενήργησα αντίθετα με τις «προδιαγραφές» του Χριστού και πρέπει να μετανοήσω;
5. Κοιτάζω την αυριανή μέρα
Τι θέλω και πρέπει να κάνω διαφορετικά; Ποια συγκεκριμένη στάση θέλω να καλλιεργήσω αύριο;
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο
Το Examen δεν επικεντρώνεται μόνο στα λάθη. Στην ιγνατιανή παράδοση έχει μεγάλη σημασία να εντοπίζεις τις στιγμές όπου ένιωσες χαρά, ειρήνη, αγάπη, ελευθερία και εσωτερική πληρότητα, αλλά και τις στιγμές όπου ένιωσες το αντίθετο.
Με άλλα λόγια, δεν ρωτάς μόνο:
«Τι έκανα λάθος σήμερα;»
αλλά και:
«Πότε σήμερα ένιωσα περισσότερο ζωντανός; Και πότε ένιωσα ότι απομακρύνθηκα από αυτό που πραγματικά θέλω να είμαι;»
Γι’ αυτό και σήμερα το Examen χρησιμοποιείται από πολλούς ανθρώπους ακόμη και χωρίς να είναι ιδιαίτερα θρησκευόμενοι, ως πρακτική καθημερινής αναστοχαστικότητας.
ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΠΕΡΙΣΥΛΛΟΓΗΣ
ΓΙΑ ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΛΙΓΩΝ ΛΕΠΤΩΝ
Βρες ένα ήσυχο σημείο. Κλείσε για λίγο το κινητό. Πάρε δύο αργές αναπνοές και πες μέσα σου:
1. Σταματώ
Η μέρα τελείωσε.
Δεν χρειάζεται τώρα βιαστικά και «ψεύτικα» να διορθώσω τυχόν λάθη. Απλώς θα τα κοιτάξω, για να τα «καταθέσω» στην εξομολόγηση.
Άφησε τη μέρα να περάσει από μπροστά σου σαν μια σειρά εικόνων.
2. Ευχαριστώ
Ρώτησε τον εαυτό σου:
«Ποια ήταν μία στιγμή σήμερα για την οποία αισθάνομαι ευγνωμοσύνη;»
Δεν χρειάζεται να είναι κάτι μεγάλο. Μπορεί να είναι:
Ένας καφές.
Ένα χαμόγελο.
Ένας άνθρωπος.
Ένα τηλεφώνημα.
Ένας περίπατος.
Μια στιγμή ησυχίας.
Στάσου για λίγο σε αυτή τη στιγμή. «Ευχαρίστησε για αυτό.»
3. Κοιτάζω μέσα μου
Πέρασε νοερά με τα μάτια του μυαλού σου από τη μέρα σου και ρώτησε:
«Πότε σήμερα ένιωσα πραγματικά ζωντανός;»
«Πότε ένιωσα χαρά, ηρεμία, αγάπη ή ελευθερία;»
Και μετά:
«Πότε ένιωσα να μικραίνω;
Πότε ένιωσα φόβο, θυμό, ζήλια, μοναξιά ή ένταση;»
Μην προσπαθήσεις να εξηγήσεις αμέσως το γιατί, δεν είναι εύκολα ορατό.
Απλώς παρατήρησε.
4. Η δύσκολη στιγμή
Ρώτησε απαλά:
«Υπήρξε σήμερα κάποια στιγμή που δεν ήμουν ο άνθρωπος που θα ήθελα να είμαι;»
Ίσως μίλησες απότομα.
Ίσως αδίκησες κάποιον.
Ίσως φοβήθηκες και κλείστηκες.
Ίσως έκανες κάτι που δεν συμφωνεί με τις αξίες σου.
Πες:
«Το βλέπω. Το αναγνωρίζω.
Δεν διορθώνεται με το να με τιμωρήσω γι’ αυτό.
Αύριο μπορώ και πρέπει να προσπαθήσω ξανά.»
Αν υπάρχει κάποιος που πλήγωσες, μπορείς να αποφασίσεις ένα συγκεκριμένο μικρό βήμα επανόρθωσης, με τρόπο συνετό που δεν θα… μεγαλώσει το τραύμα.
5. Το Αύριο
Τώρα ρώτησε:
«Αν αύριο μπορούσα να αλλάξω μόνο ένα πράγμα στον τρόπο που θα ζήσω τη μέρα μου, ποιο θα ήταν;»
Μην διαλέξεις δέκα πράγματα. Ένα.
Για παράδειγμα:
«Αύριο θα περιμένω με υπομονή πρώτα να ακούσω πραγματικά, πριν απαντήσω.»
ή
«Αύριο δεν θα αφήσω τον φόβο να με κυριεύσει και να αποφασίσει για μένα.»
ή απλώς:
«Αύριο θέλω να είμαι λίγο περισσότερο παρών.»
Και κλείσε με τις σκέψεις–«αποφάσεις»:
«Η σημερινή μέρα τελείωσε.
Κρατώ ό,τι ήταν καλό.
Μαθαίνω από ό,τι ήταν δύσκολο.
Αφήνω πίσω ό,τι δεν μπορώ πια να αλλάξω.
Και αύριο αρχίζω ξανά.»
Θεματολογικές ετικέτες