Κανείς δεν φιλοδοξεί να γίνει προφήτης της καταστροφής, όπως δίκαια πίστευε και ο Ιωνάς! Αλλά όπως και εκείνος, ξαναβρίσκουμε από τον Θεό την κλήση μας ως προφήτες, όταν γινόμαστε ελεύθεροι από το βλέμμα των ανθρώπων, “γιατί ο χρόνος είναι περιορισμένος”.
Στο ιερό του Rocamadour[1] βρίσκεται η Μαύρη Παναγία, κρυμμένη στο κοίλωμα του βράχου από τον 13ο αιώνα. Μια σεμνή ξύλινη αποτύπωση της παρθένου Μαρίας, να παρακολουθεί τους ναυτικούς που την επικαλούνται σε περίπτωση καταιγίδας. Ένα αντίγραφο αυτής της Παναγίας τοποθετήθηκε στον τάφο του Ζακ Καρτιέ στο Saint-Malo. Ο Ζακ Καρτιέ, ο οποίος ανέλαβε από τον βασιλιά Φραγκίσκο Α΄ να ηγηθεί αποστολών και να εξερευνήσει νέες χώρες, αποβιβάστηκε στη Νέα Γη σε είκοσι ημέρες και ανακάλυψε τον Καναδά. Το χειμώνα του 1536, η Μαύρη Παναγία του Ροκαμαντούρ θεράπευσε θαυματουργικά το πλήρωμά του από το σκορβούτο. Από τότε, της αφιερώθηκαν, με αυτό το μείγμα πίστης και ανήσυχης δεισιδαιμονίας που κατοικεί στις καρδιές των ναυτικών! Η απεραντοσύνη της θάλασσας απαιτεί ταπεινότητα της καρδιάς. Επικαλούνται το αστέρι της θάλασσας, τη Stella Maris, όταν ξεσπά καταιγίδα ή όταν η κακοτυχία πέφτει πάνω σε έναν “Ιωνά”. Στη φαντασία των ναυτικών, ο “Ιωνάς” είναι κάποιος που φέρνει κακοτυχία και πρέπει να τον ξεφορτωθούν γρήγορα για να κατευνάσουν την οργή των θεών και τη μανία των κυμάτων.
Αυτά τα “διχαστικά” προφητικά λόγια
Ο Ιωνάς εγκατέλειψε το βλέμμα του Θεού και την κλήση του. Πρέπει να πούμε ότι η αποστολή του δεν ήταν ιδιαίτερα εύκολη. Το να αναγγείλει την καταστροφή του στη μεγάλη ειδωλολατρική πόλη σήμαινε ότι θα διακινδύνευε χλευασμό και ειρωνείες στην καλύτερη περίπτωση, τιμωρία και θάνατο στη χειρότερη. “Άλλες 40 ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί” (Ιωάνν. 3:4). Είναι πάντα ευκολότερο να αφήσεις τους ανθρώπους να βουλιάζουν στον υλισμό και να ξεχνούν τον Θεό, παρά να τους πεις έναν προφητικό λόγο. Για παράδειγμα, αν τολμήσουμε να πούμε ότι η κατοχύρωση της ελευθερίας της έκτρωσης στο Σύνταγμα ή η προοπτική της νομοθεσίας για την ευθανασία για τους πιο ευάλωτους είναι μια δραματική πρόοδος στην κουλτούρα του θανάτου που φωνάζει στον Κύριο, κάποιοι θα φωνάξουν με τρόμο.
Άλλοι, με πανηγυρικό ύφος, θα κρίνουν ότι απομακρυνόμαστε από τον Ιησού, ο οποίος ήταν ευγενικός, και ότι “αυτοί οι νέοι ιερείς, στερούμενοι ανθρώπινης εμπειρίας” είναι “διχαστικοί”, το οποίο είναι πράγματι το μόνο θανάσιμο αμάρτημα για εκείνους που έχουν πάψει προ πολλού να πιστεύουν στο θανάσιμο αμάρτημα, ανάγοντας τα σφάλματά τους σε απλές “αντικανονικές καταστάσεις” που πρέπει πάνω απ’ όλα να γίνουν κατανοητές και να δικαιολογηθούν.
Ας μην ψάχνουμε για προβλήματα
Αλλά ε… ας μην ψάχνουμε για προβλήματα. Ας μην τολμήσουμε να πούμε κάτι τόσο διχαστικό. Θα αποφύγουμε τα παράπονα, τον θόρυβο των ΜΜΕ και τις αναφορές που συνθέτουν μια υπερευαίσθητη κοινωνία, όπου το αυθόρμητο συναίσθημα και η επιδερμική αγανάκτηση παίρνουν τη θέση της αναλυτικής ικανότητας και της ικανότητας σκέψης. Όταν έχεις περάσει τον θάνατο, είσαι ελεύθερος να ζήσεις. Είσαι επίσης ελεύθερος απέναντι στο ανθρώπινο βλέμμα, στο “τι θα πει ο κόσμος;”
Αλλά πρέπει να καταλάβουμε τον Ιωνά. Ποιοι είμαστε εμείς, τέλος πάντων, για να προτρέπουμε τους ανθρώπους σε μεταστροφή; Θα μας πουν να ξεκινήσουμε από τον εαυτό μας, και δεν θα έχουν άδικο. Πιθανότατα δεν θα τα κατάφερνα καλύτερα από τον Ιωνά. Προτιμούσε να πεθάνει στο κρεβάτι του παρά να τον αποκαλούν τρελό ή να τον σκίζει ένα ξέφρενο πλήθος. Δεν είναι όλοι προορισμένοι για το μαρτύριο… Ο Ιωνάς λοιπόν προτιμά να βγει στην ανοιχτή θάλασσα και να βάλει τον εαυτό του στα βαθιά για να ξεφύγει από το κάλεσμα του Θεού. Δεν ένιωθε ότι είχε την κλήση ενός καταραμένου ποιητή ή ενός μοιραίου προφήτη.
Ο Κύριος δεν εγκαταλείπει ποτέ
Αλλά εδώ είναι το θέμα… Η περιπολία πάντα μας προλαβαίνει, και ο Κύριος δεν τα παρατάει. «Αυτός μιλάει και ξεσηκώνει θύελλα», λέει ο ψαλμός, «τα κύματα σηκώνουν το πλοίο μέχρι τον ουρανό και στη συνέχεια στην άβυσσο της θάλασσας το ρίχνουν και οι ψυχές των ναυτικών από τον φόβο τήκονται. Ζαλίζονται, τρεκλίζουν, σαν μεθυσμένοι περπατούν και οι γνώσεις και η εμπειρία τους σε τίποτε δεν ωφελούνε. Μέσα στην αγωνία τους “εκέκραξαν προς Κύριον” και αυτός τους ελευθέρωσε από τη φοβερή ανάγκη. Διέταξε και η καταιγίδα κόπασε και μεταβλήθηκε σε αύρα και σίγασαν τα κύματα. Χαρήκανε που ησύχασαν και ο Κύριος με ευφροσύνη τους οδήγησε μες το λιμάνι αυτό που θέλησε, για να προσορμισθούν» (Ψαλμός 106: 25-30).
Στο τέλος, οι ναυτικοί είδαν την καταιγίδα να καταλαγιάζει. Αλλά αυτό έγινε με κόστος τον Ιωνά, τον οποίο πέταξαν στη θάλασσα σαν μια μπάλα και μια άγκυρα χωρίς αλυσίδα. Ξέρετε την ιστορία. Τον κατάπιε ένα μεγάλο ψάρι. Έμεινε στα σπλάγχνα του ψαριού για τρεις μέρες πριν τον φτύσει στην ακτή και του δοθεί ξανά η αποστολή του! Τι σημαίνει αυτό; Είναι ένα σημάδι ότι ο Ιωνάς είχε περάσει τον θάνατο, όπως ο Ιησούς που αναστήθηκε την τρίτη ημέρα. Το ψάρι, ιχθύς στα ελληνικά, είναι το σημάδι του Χριστού. Τα αρχικά του σημαίνουν: Ιησούς Χριστός Θεού Υίος Σωτήρ. Είναι επίσης η εικόνα των ανθρώπων που πιάνονται στα δίχτυα του Θεού. Τα σπλάγχνα είναι το σημάδι της τρυφερότητας και του ελέους του Κυρίου, τα οποία αναπλάθουν τον άνθρωπο, τον θεραπεύουν και του δίνουν νέα ζωή. Ο Ιωνάς, τρόπον τινά, αναπλάθεται από τον Θεό στην κλίση του, στην προφητική του κλήση. Λαμβάνει την υπέρτατη ελευθερία του ανθρώπου εκείνου, που επέστρεψε από το θάνατο, συνδεδεμένος εκ των προτέρων με τη δύναμη της ανάστασης.
Ελεύθερος από το βλέμμα των ανθρώπων
Όταν έχεις περάσει τον θάνατο, είσαι ελεύθερος να ζήσεις. Είμαστε επίσης ελεύθεροι από το βλέμμα των άλλων, από το “τι θα πουν οι άνθρωποι”, από τις μονόπλευρες κρίσεις αυτού του περαστικού κόσμου. Σκεφτείτε έναν βαριά άρρωστο που επέζησε από τον καρκίνο ή έναν άνθρωπο που σώθηκε ως εκ θαύματος από ένα σοβαρό ατύχημα. Συχνά έχουν μια αίσθηση προοπτικής για τη ζωή, μια σοφία, μια καλοσύνη, μια μεγαλύτερη ελευθερία. Την ελευθερία να γνωρίζουμε ότι οι μέρες μας γλιστρούν σαν τους κόκκους μιας κλεψύδρας και ότι σύντομα θα είμαστε νεκροί. Γνωρίζοντας ότι “ο χρόνος είναι περιορισμένος” (Α΄ Κορ. 7:29), όπως λέει ο απόστολος. Κυριολεκτικά ότι “ο χρόνος έχει μαζέψει τα πανιά του”, μια ναυτική έκφραση που σημαίνει “διπλώνω τα πανιά μου”, όπως κάνει κανείς όταν ένα πλοίο επιστρέφει στο λιμάνι. “Άλλες σαράντα ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί. Κι εσύ, κι εγώ, πόσες μέρες μας απομένουν μέχρι την καταστροφή του σώματός μας και το πέρασμά μας στη Ζωή; Δίδαξέ μας το αληθινό μέτρο των ημερών μας”, λέει ο ψαλμός. Αφήστε τις καρδιές μας να λάβουν σοφία” (Ψαλμός 89). Μόνο η ελπίδα της αιωνιότητας δίνει πραγματική βαρύτητα στο πέρασμα του χρόνου. Σκέφτομαι τον Άγιο Αυγουστίνο, αυτόν τον κουρασμένο γέροντα, καθώς η Ρώμη διαλυόταν σταδιακά κάτω από τα χτυπήματα των βαρβάρων, “αυτών των ανδρών με τα γυναικεία μαλλιά”, όπως τους περιέγραφε. Η αυτοκρατορία σάπιζε σαν πτώμα επειδή είχε χάσει πολλά από την ψυχή της. Και σήμερα η παγανιστική γηραιά Δύση μας, που μαστίζεται από ιδεολογίες, θα πρέπει να διαλογιστεί πάνω στην πτώση της Ρώμης. Ο Αυγουστίνος ολοκλήρωσε ένα μνημειώδες έργο με το τελευταίο του βιβλίο: Η πόλη του Θεού. “Ο χριστιανός είναι ένας άνθρωπος που, στο σπίτι του όπως και στην πατρίδα του, γνωρίζει ότι βρίσκεται σε ταξίδι”, έγραψε (Κήρυγμα 110). Ο χριστιανός γνωρίζει ότι το πρόσωπο αυτού του κόσμου περνάει, ότι μόνο η φιλανθρωπία μένει, ότι τα υπόλοιπα δεν είναι τίποτα, ότι πλέουμε με τον άνεμο των θαλασσών, στις διαθέσεις των κυμάτων, υπό την προστασία της Μαύρης Παναγίας, της Stella Maris, του άστρου της θάλασσας, αλλά ότι η Γη δεν είναι ποτέ πολύ μακριά.
Aleteia
[1] Rocamadour/(Róca=γκρεμός+Amador= τοπικός άγιος που το λείψανό του βρέθηκε τέλεια διατηρημένο το 1166)
Κωμόπολη στη νοτιοδυτική Γαλλία σε ένα φαράγγι παραπόταμων του Ντορτόν, γνωστή για το ιερό της Μαύρης Παναγίας. Τόπος προσκυνήματος ήδη από αιώνων. Εποχιακές ανακατατάξεις το έκαναν διάσημο προσκύνημα ή το “έθαψαν” (προτεστάντες-Γαλλική Επανάσταση) με εποχιακές αναλαμπές. Η ευλάβεια στη Μαύρη Παναγία διατηρεί ζωντανό το προσκύνημα μέχρι σήμερα. Η Μαύρη Παναγία έγινε προστάτης των ναυτικών (θεραπεία από το σκορβούτο) και Stella maris (Αστέρι της θάλασσας) των ταξιδιών τους .
Θεματολογικές ετικέτες