Πώς μπορούμε να αγαπήσουμε και να ασκούμε την αγνότητα μέσα σε έναν εκκοσμικευμένο κόσμο;
Είναι οι οθόνες κάτι κακό;
Τι μπορούν να κάνουν οι χριστιανοί των πόλεων για να οικοδομήσουν έναν «αφιερωμένο» στον Χριστό τρόπο ζωής μέσα στην καθημερινότητά τους;
Πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε έναν υπερσεξουαλικοποιημένο πολιτισμό;
Στη συζήτηση έχουμε τον Επίσκοπο Erik Varden και τον π. Jacques Philippe, για να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με το πώς η μοναχική σοφία μπορεί να βιωθεί σήμερα στην καθημερινή ζωή.
Συντονίστρια: Καταρχάς, σας ευχαριστώ θερμά και τους δύο για τις σκέψεις και τις συμβολές που μας προσφέρετε. Πραγματικά εξαιρετικά αναζωογονητικές. Μέρος του ρόλου της συντονίστριας είναι να προσπαθεί να προσφέρει έναν μικρό στοχασμό μετά τις εισηγήσεις που ακούγονται. Και έχω σελίδες επί σελίδων με σημειώσεις για όσα ακούσαμε. Ήταν τόσο πλούσια και τόσο ενθαρρυντικά και από τους δυο σας. Διάλεξα ορισμένες ερωτήσεις που αφορούν τις πρακτικές συνέπειες και εφαρμογές από το κοινό μας. Πολλές από αυτές αφορούν το πώς. Μία από τις ερωτήσεις μας είναι η εξής: Αν θεωρήσουμε την αγνότητα ως έναν στόχο προς τον οποίο πρέπει να κινούμαστε, πώς μπορούμε πρακτικά να πραγματοποιήσουμε αυτή την αρετή στη ζωή των λαϊκών ανθρώπων; Με όλες τις περισπάσεις που έχουμε σήμερα, τις δυνατότητες των τηλεφώνων που βρίσκονται στις τσέπες μας, την εργασία, την οικογενειακή ζωή, τις φιλίες, τις κοινωνικές σχέσεις κ.λπ., ίσως, Σεβασμιώτατε, θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε από εσάς, αν έχετε κάποιες σκέψεις πάνω στο «πώς».
Επίσκοπος Erik Varden: Λοιπόν, αν δεχτείτε την υπόθεσή μου ότι η αγνότητα σημαίνει ακεραιότητα και πληρότητα, τότε το σημείο από όπου πρέπει να ξεκινήσουμε είναι να αναρωτηθώ: Πού είμαι κατακερματισμένος; Πού είμαι εγκλωβισμένος; Πού έχω μείνει στάσιμος; Και στη συνέχεια να προσπαθήσω να αντιμετωπίσω αυτά τα πράγματα όσο πιο ειλικρινά και ειρηνικά μπορώ, ιδανικά σε συζήτηση με κάποιον άλλο άνθρωπο. Διότι είναι ένα πράγμα να μιλά κανείς για τον εαυτό του στον ίδιο του τον εαυτό. Είναι κάτι διαφορετικό να μιλά κανείς για τον εαυτό του σε κάποιον άλλον, ο οποίος μπορεί να είναι ένας καθρέφτης, μια σοφή και καθοδηγητική παρουσία, μια ρεαλιστική παρουσία δίπλα μας.
Και τότε να ρωτήσω τον εαυτό μου: Θέλω πραγματικά να απελευθερωθώ από αυτό στο οποίο έχω κολλήσει; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση δεν είναι πάντοτε τόσο αυτονόητη όσο ίσως νομίζουμε. Είναι ένα από τα κρίσιμα ερωτήματα του Ευαγγελίου: ο παραλυτικός που βρίσκεται εκεί ξαπλωμένος για χρόνια. Έρχεται ο Ιησούς και του λέει: «Θέλεις να γίνεις υγιής;» Και βέβαια, από μία άποψη, θέλει. Από την άλλη όμως, η ανημποριά του, η ασθένειά του, έχει δεθεί τόσο στενά με την ίδια του την ταυτότητα, ώστε η σκέψη ότι θα απελευθερωθεί από το φορείο του μπορεί στην πραγματικότητα να είναι κάτι που προκαλεί φόβο.
Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι το πραγματικά σημαντικό πρώτο βήμα: Να καταγράψω τις ανελευθερίες μου, τα σημεία στα οποία είμαι κολλημένος, και στη συνέχεια να πάρω μια σαφή απόφαση σχετικά με αυτά. Και ίσως να μην προσπαθήσω να αντιμετωπίσω όλα αυτά ταυτόχρονα. Αλλά να επιλέξω ένα πράγμα και να κάνω κάποιες συγκεκριμένες προσπάθειες προς την κατεύθυνση της θεραπείας. Και στη συνέχεια να χαίρομαι για κάθε μικρό σημάδι προόδου.
Συντονίστρια: Σας ευχαριστώ, Σεβασμιώτατε. Πάτερ, έχετε κάτι να προσθέσετε σε αυτή την ερώτηση σχετικά με το «πώς»;
π. Jacques Philippe: Νομίζω ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε διαφορετικά μέσα πνευματικής εμβάθυνσης. Την πιστότητα στην προσευχή, τη χρήση των μυστηρίων, την Ευχαριστία, την εξομολόγηση, αλλά και το να τρεφόμαστε από τον λόγο του Θεού. Ο Ιησούς λέει στους Αποστόλους: «Εσείς είστε κιόλας καθαροί εξαιτίας των όσων σας έχω διδάξει». Και πρέπει να επιμένουμε με ελπίδα και εμπιστοσύνη, χωρίς να αποθαρρυνόμαστε, διότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η αποθάρρυνση. Υπάρχει ένας άγιος Γάλλος ιερέας που είπε ότι αυτό που πληγώνει τις ψυχές είναι η αποθάρρυνση. Γι’ αυτό δεν πρέπει ποτέ να αποθαρρυνόμαστε. Όποια δυσκολία κι αν έχουμε, όποιο πρόβλημα κι αν υπάρχει που δεν μπορώ να λύσω, δεν πρέπει να απογοητεύομαι. Πρέπει να διατηρώ την ελπίδα. Και αν ελπίζω, κάποια ημέρα θα λάβω τη θεραπεία που χρειάζομαι.
Αλλά θα έλεγα, σύμφωνα με αυτό που μόλις είπε ο Επίσκοπος, ότι πολλές φορές κάτι σημαντικό για την πρόοδο είναι να ανοίξω την καρδιά μου σε κάποιον. Αυτό που κρατώ κρυφό δεν θα μπορέσει να θεραπευθεί. Όταν όμως το φέρνω στο φως, όταν το μοιράζομαι, τότε αρχίζει μια διαφορετική πορεία. Και μερικές φορές χρειάζεται να μιλήσω με έναν πνευματικό οδηγό και να πω: «Έχω αυτό το πρόβλημα, αυτή τη δυσκολία». Με έναν απλό και ταπεινό τρόπο. Και το γεγονός ότι ανοίγω την καρδιά μου σε κάποιον που μπορεί να με βοηθήσει είναι ένα σημάδι — είναι ένα μεγάλο βήμα. Γιατί τότε δεν είναι πλέον μόνο ένας προσωπικός αγώνας. Μπορώ να λάβω συμβουλή, μπορώ να λάβω τη βοήθεια της προσευχής, τη βοήθεια των μυστηρίων. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να ανοίγουμε τις δυσκολίες μας σε κάποιον άνθρωπο που μπορεί να μας ακούσει και να μας βοηθήσει. Σας ευχαριστώ.
Συντονίστρια: Καθώς μιλούσαμε, μου ήρθε ξανά στο μυαλό κάτι που μόλις αναφέρατε, Σεβασμιώτατε. Δεν ξέρω αν σας κατάλαβα σωστά· αν όχι, ίσως να ήταν από θεία πρόνοια. Αλλά μερικές φορές η επιθυμία να θεραπευτούμε μπορεί να φέρει μαζί της μια διαφορετική πληγή. Η ίδια η σκέψη της θεραπείας μπορεί να γίνει πληγή. Ή μπορούμε να τη βιώσουμε σαν μια πληγή που βρίσκεται στην πλευρά της πληγωμένης μας ύπαρξης, σαν μια πληγή που συνοδεύει τη θεραπεία. Και απλώς σκέφτομαι κάτι που είπε ο πατήρ Jacques σχετικά με την αποφασιστικότητα. Υπάρχει ένα σημείο στο οποίο πρέπει να αποφασίσουμε. Και αναρωτιέμαι αν κάποιοι από εμάς εδώ μέσα σκέφτονται αυτά τα σημεία απόφασης ή αυτά τα σημεία δέσμευσης — ίσως να εγκαταλείψουν κάτι, ίσως να αρχίσουν να κάνουν περισσότερο κάτι συγκεκριμένο, ίσως να αποσπώνται λιγότερο, ίσως να περνούν λιγότερο χρόνο μπροστά στις οθόνες. Μπορεί να είναι πολλά διαφορετικά πράγματα. Αλλά αυτό το σημείο της απόφασης είναι πραγματικά δύσκολο να το φτάσουμε στη σημερινή κοινωνία. Διότι, από τη μία πλευρά, έχουμε έναν πολιτισμό που ενθαρρύνει τον κατακερματισμό και την έλλειψη συγκέντρωσης. Στην πραγματικότητα, το νόμισμα της εποχής μας είναι η προσοχή. Αν μια εφαρμογή κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να κρατήσει την προσοχή σας για περισσότερο χρόνο από όσο μπορεί να την κρατήσει ο Ιησούς, τότε με αυτή την έννοια έχει κερδίσει. Έτσι, το σημείο της απόφασης είναι δύσκολο όχι μόνο εξωτερικά, αλλά και εσωτερικά, διότι μπορεί με κάποιο τρόπο να φοβόμαστε τη θεραπεία. Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσατε να μιλήσετε λίγο γι’ αυτό.
π. Jacques Philippe: Ναι, σωστά. Αλλά μερικές φορές η απόφαση που πρέπει να πάρουμε είναι να ζητήσουμε βοήθεια. Και μερικές φορές αυτό είναι το πιο δύσκολο πράγμα: Να ζητήσουμε βοήθεια. Αυτό είναι ταπείνωση. Αυτό είναι εμπιστοσύνη. Και μερικές φορές αυτό συμβαίνει επειδή υπάρχει μέσα μας μια υπερηφάνεια. Είμαστε πολύ ευτυχισμένοι όταν βοηθάμε τους άλλους. Όταν μπορώ να βοηθήσω ανθρώπους, είμαι πολύ χαρούμενος, πολύ… Αλλά όταν εγώ χρειάζομαι βοήθεια, δεν είμαι καθόλου χαρούμενος. Και αυτό είναι μια κρυφή υπερηφάνεια μέσα μας. Μερικές φορές λοιπόν το βήμα που χρειάζεται να κάνουμε είναι αυτό: Να ζητήσουμε βοήθεια. Να αναγνωρίσουμε ότι μόνοι μας δεν μπορούμε να λύσουμε όλα τα προβλήματα.
Συντονίστρια: Σεβασμιώτατε, έχετε κάτι να προσθέσετε;
Επίσκοπος Erik Varden: Θα συμφωνούσα απολύτως με αυτό. Και νομίζω ότι, μιλώντας για αποφασιστικότητα, πρέπει να είμαστε αποφασισμένοι αντίπαλοι της ψευδαίσθησης της αυτάρκειας, η οποία καλλιεργείται από παντού. Διότι πλέον θεωρούμε δεδομένο ότι θα πρέπει να υπάρχει μια άμεση λύση για όλα τα προβλήματά μου και μια άμεση ικανοποίηση όλων των επιθυμιών μου, την οποία μπορώ να κατεβάσω ή να μου φέρει στην πόρτα του σπιτιού μου μέσα σε μισή ώρα ο διανομέας με το μπλε σακίδιο. Και κατά κάποιον τρόπο πιστεύουμε ότι πρέπει να βασιστώ στη δική μου δύναμη. Ενώ, στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι από εμάς, κατά τη διάρκεια της ζωής μας, είναι πιθανό κάποια στιγμή να ανακαλύψουμε ότι τελικά δεν είμαστε και τόσο δυνατοί όσο νομίζαμε. Αλλά, όπως είπε ο πατήρ Jacques, αυτό δεν είναι καταστροφή. Μπορεί στην πραγματικότητα να είναι η στιγμή από την οποία αρχίζουν όλα.
Υπάρχει μια φράση από τη μοναχική παράδοση που μου αρέσει πολύ. Με φοβίζει λίγο και ταυτόχρονα με προκαλεί. Λέει: «Μερικές φορές μια πτώση είναι η σωτηρία του έξυπνου ανθρώπου». Δηλαδή, ο έξυπνος άνθρωπος, ο ικανός άνθρωπος, εκείνος που έχει συνηθίσει να βρίσκει μόνος του λύσεις στα προβλήματα, ίσως χρειαστεί κάποια στιγμή να βρεθεί με τη μύτη του μέσα στην κοπριά — για να συνειδητοποιήσει: «Να που βρίσκομαι. Και χρειάζομαι κάποιον να μου απλώσει το χέρι». Και τότε να είμαι ανοιχτός στο θαύμα ότι αυτό το χέρι βρίσκεται πραγματικά μπροστά μου. Να μάθω ότι δεν είμαι μόνος. Ότι δεν είμαι εγκαταλελειμμένος στις δικές μου δυνάμεις. Ευτυχώς.
Συντονίστρια: Σας ευχαριστώ. Αυτό μου θυμίζει κάτι που ανέφερε ο πατήρ Jacques στην ομιλία του σχετικά με το τρυφερό χέρι του Ιησού. Τώρα, από την άλλη πλευρά του ζητήματος του να ζητά κανείς βοήθεια. Σας ευχαριστώ. Αυτές οι απαντήσεις είναι πραγματικά πολύ βοηθητικές.
Υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη ερώτηση που κάποιος υπέβαλε καθώς μιλούσαμε για τον πολιτισμό στον οποίο ζούμε. Οι οθόνες και το ατελείωτο σκρολάρισμα μάς απομακρύνουν από την ανθρώπινη αλληλεπίδραση και περιορίζουν την ικανότητά μας να προσευχόμαστε. Βλέπετε την κουλτούρα των οθονών ως κάτι κακό ή είναι το μέσο ουδέτερο; Είναι οι οθόνες κακές από τη φύση τους ή είναι ένα ουδέτερο μέσο; Ποιες είναι οι σκέψεις σας;
Επίσκοπος Erik Varden: Θα έλεγα ασφαλώς ότι δεν είναι κακές από μόνες τους. Μπορούν να είναι χρήσιμες, βοηθητικές, ψυχαγωγικές και διαφωτιστικές με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Νομίζω όμως ότι πρέπει να αρχίσουμε να είμαστε προσεκτικοί —ίσως και λίγο ανήσυχοι— όταν διαπιστώνουμε ότι εξαρτόμαστε από αυτές. Όταν δεν μπορούμε πλέον να σχετιστούμε με την πραγματικότητα παρά μόνο μέσω των οθονών.
Αναφέρθηκα νωρίτερα στις επισκέψεις μου στο Βατικανό και στην National Gallery αυτή την εβδομάδα. Και κάτι που είναι πολύ ενδιαφέρον όταν επισκέπτεσαι σήμερα μουσεία και γκαλερί τέχνης είναι ότι βλέπεις έναν σημαντικό αριθμό ανθρώπων οι οποίοι στην πραγματικότητα δεν κοιτούν τους πίνακες. Απλώς τους φωτογραφίζουν. Και θεωρούν ότι, επειδή τους έχουν αποθηκεύσει στο iPhone τους, κατά κάποιον τρόπο τους έχουν κάνει κτήμα τους. Δεν ξέρω αν σκοπεύουν μετά να πάνε στο ήσυχο καθιστικό τους και να προβάλλουν αυτές τις εικόνες σε μια μεγάλη οθόνη το βράδυ, ενώ θα ακούν τις συμφωνίες του Μπαχ μέσα σε μια έκσταση περισυλλογής. Η υπόθεσή μου είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν συμβαίνει. Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι ένα είδος δοκιμασίας: Μπορώ να κοιτάξω πραγματικά τα πράγματα ή απλώς περιφέρομαι φωτογραφίζοντάς τα; Αν ισχύει το δεύτερο, τότε ίσως θα έπρεπε για λίγο να βάλω την οθόνη μου στην τσέπη.
Συντονίστρια: Πολύ πρακτική συμβουλή. Πατέρα Jacques, έχετε κάτι να προσθέσετε;
π. Jacques Philippe: Είναι μια μεγάλη πρόκληση σήμερα να χρησιμοποιούμε τις οθόνες και όλα τα σχετικά μέσα. Και πρέπει να προσπαθούμε να έχουμε μια κάποια πειθαρχία, ώστε να μην καταλαμβάνουν υπερβολικά πολύ χρόνο στη ζωή μας και να έχουμε χρόνο για την προσευχή. Αλλά νομίζω επίσης ότι κάτι πολύ σημαντικό είναι να έχουμε μια κοινότητα ανθρώπων. Να έχουμε μια υγιή σχέση με τους ανθρώπους, με πραγματικούς ανθρώπους, όχι μόνο μέσα από οθόνες και τέτοια μέσα, αλλά μέσω της άμεσης επαφής, της ανθρώπινης παρουσίας, των καλών φίλων. Να βιώνουμε πόσο όμορφο είναι να είμαστε μαζί ως γιοι και κόρες του Θεού. Όσο περισσότερο έχουμε καλές φιλίες, καλές σχέσεις με τους ανθρώπους που συναντούμε, με εκείνους με τους οποίους ζούμε, τόσο πιο εύκολο θα είναι να απαλλαγούμε από ορισμένες πλευρές αυτών των δυσκολιών.
Είναι τόσο όμορφο όταν οι άνθρωποι συναντιούνται πραγματικά, όπως κάνουμε εμείς τώρα. Είναι ένας απίστευτος πλούτος. Γιατί όπου δύο άνθρωποι είναι μαζί στο όνομα του Θεού, εκεί είναι παρών ο Ιησούς. Και παντού όπου είναι παρών ο Ιησούς, υπάρχει μια καθαρότητα που μας χαρίζεται. Και πιστεύω ότι υπάρχει μια καθαρότητα που προσφέρεται μέσα από τη ζωή της κοινότητας, μέσα από το να δοξάζουμε μαζί τον Θεό, μέσα από το να μοιραζόμαστε μαζί, μέσα από το να χαιρόμαστε μαζί. Υπάρχει μια ευχαρίστηση, μια καλή και υγιής χαρά μέσα στη φιλία.
Συντονίστρια: Σας ευχαριστώ. Καθώς μιλούσατε, πάτερ Jacques, για την κοινότητα, για τη δοξολογία, ακόμη και για το πολύ πρακτικό πράγμα που μόλις είπε ο Επίσκοπος Varden —να βάζουμε το τηλέφωνό μας στην τσέπη ή ίσως να μην τραβάμε φωτογραφίες από απίστευτους πίνακες, να έχουμε καλή σχέση με την ομορφιά— μιλούσαμε ουσιαστικά γύρω από το θέμα της δημιουργίας μιας ζωής που υποστηρίζει έναν αυθεντικό τρόπο ζωής. Μια αυθεντική σχέση με την αγνότητα, ναι, αλλά και με την ομορφιά, με τον άλλον άνθρωπο. Και έχω αυτό το μεγάλο προνόμιο να κάθομαι εδώ μαζί σας. Εσείς ζείτε μια μοναχική κλήση. Και οι δύο έχετε ένα χάρισμα που κατά κάποιον τρόπο απαιτεί οι δομές της ζωής σας, οι ίδιες οι φυσικές συνθήκες της ζωής σας, να τοποθετούν αυτά τα πράγματα στο κέντρο. Δημιουργούν το περιβάλλον μέσα στο οποίο βλέπετε καθαρά.
Αλλά οι περισσότεροι από εμάς εδώ είμαστε λαϊκοί άνθρωποι. Έχουμε τη χαρά αλλά και την πρόκληση να πάρουμε όση σοφία μπορούμε από αυτά και να τη μεταφέρουμε ξανά στον δρόμο, στην καθημερινή ζωή. Είναι κάπως εύκολο να βλέπει κανείς καθαρά όταν βρίσκεται μέσα σε αυτή την καθαρότητα σκέψης που μας προσφέρετε εδώ, όταν γνωρίζουμε ότι το Άγιο Βήμα βρίσκεται κοντά και ότι πράγματι θα γίνει θεία Λειτουργία σε λίγο. Και όταν όλοι είμαστε εδώ μαζί, σκεπτόμενοι τα ίδια θέματα.
Τι θα προτείνατε λοιπόν; Τι θα λέγατε σε όλους εμάς; Πώς θα μπορούσαμε να ενσωματώσουμε αυτές τις μοναχικές δομές μέσα σε μια ζωή που από τη φύση της δεν είναι μοναχική; Από πού θα ξεκινούσατε;
π. Jacques Philippe: Η ζωή μου δεν είναι και τόσο καλά οργανωμένη. Καθόλου.
Συντονίστρια: Καταλαβαίνω.
π. Jacques Philippe: Υπάρχει όμως μια προτεραιότητα στον Θεό. Μια προτεραιότητα στην προσευχή. Και επίσης μια προτεραιότητα στη ζωή της κοινότητας.
Συντονίστρια: Αυτό ακούγεται πολύ οργανωμένο. Εσωτερικά όμως, ίσως.
π. Jacques Philippe: Αλλά νομίζω ότι αυτό που είναι πολύ σημαντικό σήμερα είναι η προσευχή, η επαφή με τον Θεό. Γιατί είναι μέσα από την παρουσία του Θεού που η ανθρωπιά μας μπορεί να θεραπευθεί και να αποκατασταθεί. Αλλά πιστεύω ότι σήμερα είναι επίσης πολύ σημαντικό να οικοδομήσουμε κοινότητες. Όχι μόνο τις μοναστικές κοινότητες, οι οποίες είναι πολύ σημαντικές — γιατί όλοι χαίρονται όταν μπορούν να πάνε σε ένα μοναστήρι για να βρουν λίγη σιωπή, λίγη ειρήνη, μια όμορφη λειτουργική ζωή. Αλλά κάθε είδους κοινότητα. Η ενορία πρέπει να είναι κοινότητα. Η οικογένειά σας πρέπει να είναι κοινότητα. Και αυτό που είναι όμορφο στην κοινότητά σας είναι ότι δεν είναι τέλεια. Έχω ζήσει σε κοινότητα για 50 χρόνια. Έχω γνωρίσει μεγάλες χαρές και μεγάλες λύπες. Αλλά όλα είναι καλά.
Το σημαντικό είναι να οικοδομούμε μια κοινότητα όχι σύμφωνα με τη σοφία του κόσμου, αλλά σύμφωνα με το Ευαγγέλιο. Με το πνεύμα των Μακαρισμών: απλότητα, φτώχεια, ταπείνωση, άνοιγμα, έλεος και ούτω καθεξής. Υπάρχουν πολλοί, πολλοί διαφορετικοί τύποι κοινοτήτων. Και αυτό είναι καλό. Γιατί δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να είναι μοναχοί. Αλλά όλοι μπορούν να προσπαθήσουν να συμμετέχουν, να δημιουργήσουν ή να αποτελούν μέρος κάποιου χώρου όπου συναντώ αδελφούς και αδελφές. Όπου μπορούμε να δοξάζουμε μαζί τον Θεό. Όπου μπορούμε να τον μοιραζόμαστε μαζί. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία, και αυτό είναι καλό. Αλλά κατά τη γνώμη μου, η ζωή της κοινότητας είναι σήμερα ουσιώδης. Δεν μπορώ να είμαι χριστιανός μόνος μου. Θα χαθώ. Χρειάζομαι αδελφούς και αδελφές για να συναντώ, να προσεύχομαι μαζί τους και να μοιράζομαι μαζί τους.
Επίσκοπος Erik Varden: Θα έλεγα αρχικά ότι δεν πρέπει να εξιδανικεύουμε υπερβολικά τις δομές. Διότι είναι αλήθεια ότι η μοναχική ζωή είναι ένας οργανωμένος τρόπος ζωής. Αλλά η τάξη αυτή υπάρχει για να μας βοηθήσει να βάλουμε τάξη μέσα μας, ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε με εμπιστοσύνη και γαλήνη το απρόβλεπτο. Είναι ένα πράγμα, ξέρετε, να ακολουθεί κανείς το αυστηρό πρόγραμμα των ωρών προσευχής και να βρίσκει σε αυτό παρηγοριά. Να βρίσκεται μετά τον Εσπερινό μέσα σε ένα σύννεφο θυμιάματος πίσω από έναν γοτθικό κίονα, με τα χέρια υψωμένα και την κουκούλα στο κεφάλι, λέγοντας: «Κύριέ μου και Θεέ μου, σου προσφέρω τα πάντα». Αλλά η δοκιμασία αυτής της πραγματικότητας έρχεται όταν ο αδελφός σου έρχεται και σου χτυπά την πλάτη λέγοντας: «Έι, είναι η σειρά σου να πλύνεις τα πιάτα». Πώς αντιμετωπίζω αυτό;
Υπάρχει ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο στον Κανόνα του Αγίου Βενεδίκτου σχετικά με ένα πολύ σημαντικό πρόσωπο στο μοναστήρι, το οποίο είναι ο θυρωρός. Και ο θυρωρός είναι το σημείο επαφής ανάμεσα στη μοναχική κοινότητα και στον κόσμο γύρω της. Ο άγιος Βενέδικτος λέει ότι ο θυρωρός πρέπει να κάθεται στο θυρωρείο του. Και λέει ότι ιδανικά θα πρέπει να είναι αρκετά ηλικιωμένος και να έχει κάποιες σωματικές αδυναμίες, ώστε να μην μπαίνει στον πειρασμό να απομακρύνεται πολύ. Και να μην βάζει στην πόρτα μια μικρή κίτρινη αυτοκόλλητη σημείωση που να λέει: «Επιστρέφω σε λίγο», ενώ στην πραγματικότητα πηγαίνει να κουρέψει το γκαζόν ή να παίξει τένις ή κάτι παρόμοιο.
Το νόημα του θυρωρού είναι να βρίσκεται εκεί και να περιμένει κάποιον να χτυπήσει την πόρτα. Να περιμένει έναν φτωχό άνθρωπο να έρθει ή έναν προσκυνητή. Και ένας προσκυνητής στην εποχή του αγίου Βενεδίκτου δεν ήταν κάποιος που απλώς περπατούσε προς τη Λούρδη. Ήταν κάποιος που ήταν peregrinus, δηλαδή κάποιος χωρίς σταθερό τόπο κατοικίας. Κάποιος που ερχόταν συνήθως έχοντας κάποια ανάγκη, κάποια απαίτηση, ίσως ακόμη και κάποιον θυμό — διότι ο θυμός μπορεί να γεννηθεί από μια ανάγκη που δεν έχει βρει απάντηση.
Και ο Άγιος Βενέδικτος δίνει στον θυρωρό δύο οδηγίες. Μόλις κάποιος χτυπήσει την πόρτα, πρέπει να αναφωνήσει: «Deo gratias» — «Δόξα τω Θεώ». Δηλαδή να απαντήσει στον απρόσμενο επισκέπτη με δοξολογία. Και όταν ο προσκυνητής εισέλθει, πρέπει να πει: «Benedicite» — «Ευλογείτε». Δηλαδή να ζητήσει την ευλογία του. Με άλλα λόγια, να πει στον φτωχό άνθρωπο που μπαίνει: «Έχεις κάτι και εσύ να μου προσφέρεις. Δώσε μου την ευλογία σου».
Αυτό είναι το κριτήριο για το αν η δομή της μοναχικής ζωής λειτουργεί πραγματικά. Δηλαδή: Πώς αντιμετωπίζω τον άλλο; Πώς αντιμετωπίζω το απρόσμενο; Και ιδιαίτερα: Πώς αντιμετωπίζω το απρόσμενο όταν δεν εξελίσσεται όπως θα ήθελα;
Συντονίστρια: Τι όμορφη οπτική. Και απρόσμενη, αλλά ταυτόχρονα, νομίζω, γεμάτη ελπίδα για όσες και όσους από εμάς καθημερινά αντιμετωπίζουμε εισβολές και «εισβολείς». Οι γονείς μικρών παιδιών ίσως ταυτιστούν ιδιαίτερα έντονα με αυτό.
π. Jacques Philippe: Deo gratias.
Συντονίστρια: Deo gratias. Γονείς, αυτή είναι η λέξη-κλειδί. Σας ευχαριστώ πολύ για τις απαντήσεις σας. Ίσως μια τελευταία ερώτηση, για να οδηγήσουμε αυτή τη συζήτηση προς το τέλος. Και πάλι, δεν είναι η τελευταία ερώτηση της ημέρας, οπότε μην πανικοβάλλεστε.
Μέσα σε έναν επιθετικά σεξουαλικοποιημένο πολιτισμό, συχνά βρισκόμαστε σε θέση άμυνας. Πώς μπορεί το όραμά σας για την αγνότητα να γίνει μια διαφορετική προσέγγιση; Πώς μπορούμε να το κάνουμε να γίνει μια διαφορετική στάση;
Επίσκοπος Erik Varden: Σας ευχαριστώ για αυτή την ερώτηση. Νομίζω ότι είναι τόσο σημαντικό να σταματήσουμε απλώς να είμαστε αμυντικοί. Και νομίζω ότι υπάρχει πάντα ο κίνδυνος —όσο περισσότερο επαναλαμβάνουμε τη φράση «επιθετική εκκοσμίκευση»— τόσο περισσότερο αυτή θα φαίνεται τρομακτική και συντριπτική. Και τόσο περισσότερο θα νιώθουμε ότι έχουμε αυτό το μικρό νησί το οποίο διαβρώνεται, και ότι πρέπει να ανακτήσουμε τα εδάφη μας. Αλλά οι άνθρωποι που είναι αποφασισμένοι να ανακτήσουν εδάφη συνήθως δεν αποτελούν και τόσο ευχάριστη παρέα. Διότι υπάρχει μια διάθεση κτητικότητας στη βασική τους στάση, η οποία δεν είναι πολύ ευαγγελική.
Έτσι, πρώτα απ’ όλα, πρέπει να πιστέψουμε ότι: Ο Θεός είναι ο Θεός της ιστορίας. Και ότι πράγματι ενεργεί τώρα. Ότι αυτή είναι μια στιγμή μέσα στην πρόνοιά Του. Και ότι, πριν από όλα, πρέπει να δεχθούμε το δώρο Του και να το μοιραστούμε. Και στη συνέχεια να Τον αφήσουμε να φροντίσει Εκείνος για τα όρια.
Συντονίστρια: Πατέρα Jacques, κάτι να προσθέσετε;
π. Jacques Philippe: Συμφωνώ. Κάτι που αποτελεί μεγάλη πηγή ελπίδας για μένα είναι το εξής: Ο Θεός εργάζεται. Το βλέπω αυτό κάθε μέρα. Ο Θεός είναι παρών. Ο Θεός ενεργεί. Ο Θεός συγκινεί τις καρδιές. Ο Θεός ελκύει τους ανθρώπους προς Εκείνον. Υπάρχει μια αναζήτηση για αυθεντικότητα, για προσευχή. Και γι’ αυτό εμπιστεύομαι το έργο του Θεού. Ξέρετε, έχουμε έναν δύσκολο κόσμο. Αλλά όσο πιο δύσκολος γίνεται ο κόσμος, τόσο περισσότερο ο Θεός είναι παρών και εργάζεται.
Συντονίστρια: Μου θυμίζει κάτι που μου είχε πει κάποτε ένας ιερέας. Στην παραβολή του ασώτου υιού, μην ξεχνάτε ότι είναι ο πατέρας εκείνος που ντύνει τον άσωτο υιό με τον χιτώνα και του δίνει το δαχτυλίδι. Και το πρακτικό σημείο που μου είπε ήταν: «Μην ξεχνάς ότι ο γιος δεν είχε προλάβει να πλυθεί. Και όμως, παρ’ όλα αυτά, είναι ο πατέρας που βγαίνει έξω και ντύνει τον γιο με τον χιτώνα και του δίνει το δαχτυλίδι, ανεξάρτητα από τη βρωμιά που υπήρχε από κάτω». Και τότε με ρώτησε: «Δεν νομίζεις ότι ο Θεός εργάζεται για να κάνει το ίδιο και με τον πολιτισμό;» Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι ένα πολύ όμορφο σημείο για να ολοκληρώσουμε εδώ: Η πρόσκληση στην ελπίδα που μας έδωσαν και οι δύο κύριοι ομιλητές μας. Ότι ο Θεός είναι μεγαλύτερος από κάθε πρόκληση που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Ελπίζω ότι μπορέσαμε να αναδείξουμε ορισμένα πρακτικά σημεία από αυτή τη συζήτηση ερωτήσεων και απαντήσεων. Και θα ξανασυναντηθούμε προς το τέλος της ημέρας.
Θέλω απλώς, πρώτα απ’ όλα, να ευχαριστήσω τον Επίσκοπο Varden και τον πατέρα Jacques για τις εισηγήσεις τους και για την υπομονή τους να καθίσουν εδώ πάνω σε αυτά τα σκαμπό σε όλη αυτή τη συζήτηση. Ελπίζω πραγματικά να ήταν βοηθητική για όλες και όλους μας. Ας τους δώσουμε ένα θερμό χειροκρότημα.
Σχετικά με τα Summits στο St Patrick’s:
Τα Summits είναι ετήσιες μονοήμερες εκδηλώσεις που έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τους Καθολικούς χριστιανούς να ερευνούν και να εμβαθύνουν στην πίστη τους. Κάθε Summit επικεντρώνεται σε μια διαφορετική πτυχή της πίστης και περιλαμβάνει καταξιωμένους ομιλητές, οι οποίοι προσφέρουν εξειδικευμένες γνώσεις, πρακτικές προτάσεις και χρήσιμες πηγές για περαιτέρω μελέτη.
Θεματολογικές ετικέτες