14 Σεπτεμβρίου 2026
Έχουν περάσει πάνω από δέκα χρόνια από τότε που ο βραβευμένος ηθοποιός Andrew Garfield εκπαιδεύτηκε για να υποδυθεί έναν Ιησουίτη ιερέα. Ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, από τότε που εκπαιδεύτηκε για να ενσαρκώσει τον Ιησουίτη ιερέα, πατέρα Sebastião Rodrigues, στην ταινία του Martin Scorsese «Σιωπή» (Silence). Η ταινία, βασισμένη στο μυθιστόρημα του Shūsaku Endō, αφηγείται τη συγκλονιστική ιστορία Ιησουιτών ιεραποστόλων που έρχονται αντιμέτωποι με διωγμούς και πειρασμούς αποστασίας στην Ιαπωνία του 17ου αιώνα. Για την προετοιμασία του ρόλου, ο Garfield συνεργάστηκε με τον James Martin, S.J., σχεδόν ένα χρόνο.
Αν και ο Garfield δεν μεγάλωσε σε θρησκευόμενο περιβάλλον, ο ίδιος λέει για την ανατροφή του: «Μου άφησε μια τεράστια περιέργεια και μια βαθιά επιθυμία να γεμίσω εκείνο το κενό ή να αναζητήσω μέσα σε εκείνη την αχανή άβυσσο το τι σημαίνει να ζεις μια ζωή πίστης […] και να είσαι ένας αναζητητής του πνεύματος». Πήρε στα σοβαρά τη διαδικασία της πνευματικής του μαθητείας, εφαρμόζοντας τις «Πνευματικές Ασκήσεις» του Αγίου Ιγνατίου της Λογιόλα και την πρακτική του «Examen» (της εξέτασης συνειδήσεως). Συμμετείχε σε τακτική πνευματική καθοδήγηση με τον πατέρα Martin. Ο Garfield δεν αρκέστηκε σε μια τυπική διεκπεραίωση ή στην παρατήρηση της παράδοσης από απόσταση· ο πατέρας Martin αναφέρει ότι ο Garfield «αφιερώθηκε ολόψυχα στις Ασκήσεις», κρατώντας ημερολόγιο και στοχαζόμενος πάνω στη ζωή του Χριστού. Εφάρμοσε στην πράξη τις αρχές της Ιγνατιανής πνευματικότητας μας.
Και η Ιησουιτική εκπαίδευση απέδωσε καρπούς. Πώς το γνωρίζουμε αυτό; Η απόδειξη βρίσκεται στην πράξη. Αυτή την εβδομάδα, ο Andrew Garfield συμμετείχε στην εκπομπή του πατέρα Martin «The Spiritual Life», μοιραζόμενος τους καρπούς της μελέτης της Ιγνατιανής πνευματικότητας και όσα διατήρησε μέσα του τα χρόνια που ακολούθησαν την ταινία «Σιωπή».
Για αρχή, ο Garfield προσπαθεί να θυμάται να προσεύχεται το Examen κάθε βράδυ. Αν και έχει προσαρμόσει την πρακτική στα δικά του μέτρα, κάνοντας μερικές μικρές αλλαγές, ο Garfield μπόρεσε να ανακαλέσει στη μνήμη του ορισμένα από τα βασικά βήματα ή στάδια του Examen: τη συνειδητοποίηση της παρουσίας του Θεού, την ανασκόπηση της ημέρας με ευγνωμοσύνη, την εστίαση στις στιγμές που ένιωσε πιο κοντά στον Θεό και την επισήμανση των στιγμών που ίσως απομακρύνθηκε από Εκείνον, καθώς και την κοινή θέαση της επόμενης ημέρας μαζί με τον Θεό.
Έχοντας επίγνωση των πραγματικοτήτων και των απαιτήσεων της καθημερινής ζωής, ο Άγιος Ιγνάτιος σχεδίασε τις Πνευματικές Ασκήσεις με μεγάλη ευελιξία. Μπορεί κανείς να τις ακολουθήσει στο πλαίσιο μιας 30ήμερης άσκησης απομόνωσης (retreat) —όπως κάνουν οι Ιησουίτες— ή σε διάστημα αρκετών μηνών.
Ο Garfield ακολούθησε τη δεύτερη μέθοδο, συναντώμενος με τον πατέρα Martin για μεγάλο χρονικό διάστημα, ώστε να «στοχαστεί» – προσευχηθεί πάνω στη ζωή, τον θάνατο και την ανάσταση του Ιησού και να διακρίνει τους τρόπους με τους οποίους μπορούσε να συναντήσει τον Ιησού στην προσωπική του προσευχή. Μέσα από αυτή την εμπειρία, μια συγκεκριμένη σκέψη άφησε ανεξίτηλο σημάδι στον Garfield: η κρυφή ζωή του Χριστού. Αυτή η «κρυφή ζωή» περιλαμβάνει την περίοδο από την παιδική ηλικία του Ιησού, περνώντας από την εφηβεία και φτάνοντας στην πρώιμη ενήλικη ζωή, αλλά —το σημαντικότερο— πριν από την έναρξη της δημόσιας δράσης του. Πρόκειται για χρόνια, βαθιά καθοριστικά, αν και μυστηριώδη, στη ζωή του Ιησού, και ήταν ακριβώς η καθημερινότητα και η απλότητα αυτών των χρόνων που συγκίνησαν τον Garfield. Μέσα από τον στοχασμό του πάνω σε αυτά τα κρυφά χρόνια, ο Garfield βίωσε μια «όμορφη χάρη»: τη συνειδητοποίηση ότι «δεν χρειάζεται να είμαστε τίποτα άλλο πέρα από αυτό που πραγματικά είμαστε». Μπόρεσε να βιώσει την αγάπη του Χριστού ακριβώς όπως είναι ο ίδιος, με όλη την απλότητα της καθημερινότητάς του.
Ίσως φαντάζει ειρωνικό το γεγονός ότι ένας διάσημος ηθοποιός του κινηματογράφου, όπως ο Andrew Garfield, επιθυμεί την απλότητα και της καθημερινότητάς του. Ωστόσο, σε πνευματικό επίπεδο, εκφράζει μια εμπειρία και μια βαθιά επιθυμία, που είναι κατεξοχήν ανθρώπινες, ανεξάρτητα από το επάγγελμα, την κοινωνική θέση ή την επιτυχία του καθενός: την επιθυμία να γίνουμε αποδεκτοί γι’ αυτό που πραγματικά είμαστε. Ίσως ακριβώς επειδή ο Garfield φέρει το βάρος της ιδιότητας του κινηματογραφικού αστέρα, να μπορεί να διακρίνει τόσο καθαρά αυτή τη διαχρονική πρόκληση.
«Η ιδέα ότι νιώθουμε πως πρέπει να είμαστε κάτι περισσότερο από αυτό που είμαστε, είναι σπαρακτική», λέει στον πατέρα Martin. «Είτε είσαι ηθοποιός είτε όχι —με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και με τη μάσκα ή την περσόνα που προβάλλουμε στον κόσμο…— πρόκειται για μια φυλακή από την οποία λαχταρώ να απελευθερωθώ».
Όλοι μας υιοθετούμε μάσκες στην προσπάθειά μας να ενταχθούμε και να γίνουμε αποδεκτοί. Κάποιες από αυτές τις μάσκες συνοδεύονται από φίλτρα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και επιμελημένες εκδοχές του εαυτού μας. Άλλοτε πάλι, «υποδυόμαστε έναν ρόλο» μέσα στα οικογενειακά μας συστήματα και τους κύκλους των φίλων μας.
Όταν ο Garfield αντίκρισε την ανθρώπινη φύση του Χριστού, είδε τον Χριστό μέσα στη δική του ανθρώπινη φύση. Μέσα από δάκρυα ευγνωμοσύνης, ο Garfield μοιράστηκε ότι αυτή η συνειδητοποίηση αποκάλυψε τη δική του ιερή επιθυμία «να απελευθερωθώ μέσα στην κοινοτοπία μου, να απελευθερωθώ μέσα στην ικανότητά μου να είμαι απλώς ένα γεμάτο ατέλειες, ένα πανέμορφο» —γελάει— «ένα πολύ περίπλοκο ανθρώπινο ον». «Και το να βιώνεις αυτή την ανθρώπινη εμπειρία μπορεί να αρχίσει να μοιάζει με ένα πολύ πλούσιο δώρο, όταν αποδέχεσαι αυτή την πλευρά του εαυτού σου».
Αυτή η συνάντηση με τον Χριστό, μέσα από τις «Πνευματικές Ασκήσεις», χάρισε στον Andrew Garfield αγάπη και αποδοχή, αλλά ίσως πάνω απ’ όλα, εσωτερική ελευθερία. Κατά κάποιον τρόπο, πρόκειται για μια συνειδητοποίηση που κερδήθηκε με κόπο, καθώς απαιτεί από το άτομο να αφοσιωθεί γενναιόδωρα στην πρακτική της προσευχής, της περισυλλογής και της καταγραφής σκέψεων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο Andrew Garfield έγινε —ίσως και χωρίς να το επιδιώκει— ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της Ιγνατιανής πνευματικότητας. Ωστόσο, σε τελική ανάλυση, αυτή η συνάντηση με την αγάπη του Χριστού που απελευθερώνει αποτελεί δώρο από τον πιο γενναιόδωρο Δότη. Μου θυμίζει ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματα του Γερμανού μυστικιστή του 13ου αιώνα, Meister Eckhart, σε μετάφραση του Daniel Ladinsky από την ανθολογία του (Ποιήματα Αγάπης από τον Θεό: Δώδεκα Ιερές Φωνές από την Ανατολή και τη Δύση).
«Η αγάπη το κάνει αυτό»
Όλη μέρα ένα μικρό γαϊδουράκι μοχθεί, άλλοτε
κουβαλώντας βαριά φορτία στη ράχη του κι άλλοτε
μόνο με έγνοιες για πράγματα που απασχολούν
μόνο τα γαϊδουράκια.
Και οι έγνοιες, όπως ξέρουμε, μπορεί να είναι πιο εξαντλητικές
από τη σωματική εργασία.
Πού και πού, ένας καλόκαρδος μοναχός έρχεται
στον στάβλο του και του φέρνει
ένα αχλάδι, αλλά το κυριότερο,
κοιτάζει το γαϊδουράκι στα μάτια και του χαϊδεύει τα αυτιά
κι εκείνες τις λίγες στιγμές το γαϊδουράκι είναι ελεύθερο
κι φαίνεται πως γελάει κιόλας,
γιατί η αγάπη
το κάνει αυτό.
Η αγάπη απελευθερώνει.
Θεματολογικές ετικέτες