ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΠΑΠΑ Λέοντα του XIV
Βασιλική του Αγίου Παύλου εκτός των Τειχών
Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου 2025
Αδελφοί και αδελφές
«Δεν θέλω να καυχώμαι για τίποτα άλλο παρά μόνο για τον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού» (Γαλ 6, 14). Αυτά τα λόγια του Αποστόλου Παύλου, στον τάφο του οποίου έχουμε συγκεντρωθεί, χρησιμεύουν ως εισαγωγή στην ανάμνηση των μαρτύρων της πίστης στον 21ο αιώνα, κατά την εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.
Στεκόμενοι στους πρόποδες του σταυρού του Χριστού, του μέσου της σωτηρίας μας, που περιγράφεται επίσης ως «ελπίδα των χριστιανών» και «δόξα των μαρτύρων» (βλ. Εσπερινός της Βυζαντινής Λειτουργίας για την εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού), καλωσορίζω τους εκπροσώπους των Ορθόδοξων Εκκλησιών, των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών, των Χριστιανικών Κοινοτήτων και των Οικουμενικών Οργανώσεων, τους οποίους ευχαριστώ που αποδέχθηκαν την πρόσκλησή μου σε αυτή την εορτή. Σε όλους εσάς που είστε εδώ παρόντες, απευθύνω θερμό χαιρετισμό ειρήνης!
Είμαστε πεπεισμένοι ότι η μαρτυρία μέχρι θανάτου είναι «η πιο αληθινή κοινωνία με τον Χριστό που έχυσε το Αίμα Του και με αυτή τη θυσία έφερε κοντά όσους κάποτε ήταν μακριά (βλ. Εφ 2, 13)» (Εγκύκλιος Ut Unum Sint, 84). Και σήμερα μπορούμε να επιβεβαιώσουμε μαζί με τον Ιωάννη Παύλο Β΄ ότι, εκεί όπου το μίσος φαινόταν να έχει διαποτίσει κάθε πτυχή της ζωής, αυτοί οι θαρραλέοι υπηρέτες του Ευαγγελίου και μάρτυρες της πίστης απέδειξαν ξεκάθαρα ότι «η αγάπη είναι ισχυρότερη από τον θάνατο» (Εορτασμός των Μαρτύρων της Πίστης στον Εικοστό Αιώνα, 7 Μαΐου 2000).
Θυμόμαστε τους αδελφούς και τις αδελφές μας καθώς στρέφουμε το βλέμμα μας στον Εσταυρωμένο. Μέσω του σταυρού του, ο Ιησούς μας αποκάλυψε το αληθινό πρόσωπο του Θεού, την άπειρη συμπόνια του για την ανθρωπότητα. Ανέλαβε το μίσος και τη βία του κόσμου, για να μοιραστεί τη μοίρα όλων εκείνων που ταπεινώνονται και καταπιέζονται: «Αυτός ανάλαβε στους ώμους τις ασθένειες μας και υπέφερε τις αρρώστιες μας» (Ισ 53, 4).
Πολλοί αδελφοί και αδελφές, ακόμη και σήμερα, φέρουν τον ίδιο σταυρό με τον Κύριό μας, λόγω της μαρτυρίας τους για την πίστη σε δύσκολες καταστάσεις και εχθρικά περιβάλλοντα: όπως και Αυτός, διώκονται, καταδικάζονται και σκοτώνονται. Για αυτούς λέει ο Ιησούς: «Μακάριοι οι διωκόμενοι για την δικαιοσύνη, γιατί δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών. Μακάριοι είστε όταν σας βρίζουν και σας καταδιώκουν και λένε κάθε κακό ψέμα εναντίον σας εξαιτίας μου» (Μτ 5, 10-11). Είναι γυναίκες και άνδρες, θρησκευτικοί, λαϊκοί και ιερείς, που πληρώνουν με τη ζωή τους την πίστη τους στο Ευαγγέλιο, τη δέσμευσή τους στη δικαιοσύνη, τον αγώνα τους για τη θρησκευτική ελευθερία όπου αυτή εξακολουθεί να παραβιάζεται, και την αλληλεγγύη τους προς τους μειονεκτούντες. Σύμφωνα με τα κριτήρια του κόσμου, έχουν «ηττηθεί». Στην πραγματικότητα, όπως μας λέει το Βιβλίο της Σοφίας: «αν και στα μάτια των άλλων τιμωρήθηκαν, η ελπίδα τους είναι γεμάτη αθανασία» (Σοφ 3, 4).
Αδελφοί και αδελφές, κατά τη διάρκεια αυτού του Ιωβιλείου Έτους, γιορτάζουμε την ελπίδα αυτών των θαρραλέων μαρτύρων της πίστης. Είναι μια ελπίδα γεμάτη αθανασία, διότι το μαρτύριό τους συνεχίζει να διαδίδει το Ευαγγέλιο σε έναν κόσμο σημαδεμένο από το μίσος, τη βία και τον πόλεμο. Είναι μια ελπίδα γεμάτη αθανασία, διότι, παρόλο που έχουν σκοτωθεί σωματικά, κανείς δεν μπορεί να σιγήσει τη φωνή τους ή να σβήσει την αγάπη που έδειξαν. Είναι μια ελπίδα γεμάτη αθανασία, διότι η μαρτυρία τους ζει ως προφητεία της νίκης του καλού επί του κακού.
Ναι, η ελπίδα τους είναι μια ελπίδα χωρίς όπλα. Μαρτύρησαν την πίστη τους χωρίς ποτέ να χρησιμοποιήσουν τα όπλα της βίας και της δύναμης, αλλά αγκαλιάζοντας την κρυφή και πράα δύναμη του Ευαγγελίου, σύμφωνα με τα λόγια του Αποστόλου Παύλου: «Θα καυχηθώ πολύ περισσότερο για τις αδυναμίες μου, ώστε η δύναμη του Χριστού να κατοικεί μέσα μου. […] Διότι όταν είμαι αδύναμος, τότε είμαι ισχυρός» (2 Κορ 12, 9-10).
Οι σκέψεις μου στρέφονται προς το ευαγγελικό σθένος της αδελφής Ντόροθι Στανγκ, αφοσιωμένης στους άκληρους της Αμαζονίας: όταν εκείνοι που επρόκειτο να την σκοτώσουν της ζήτησαν ένα όπλο, τους έδειξε τη Βίβλο της και απάντησε: «Αυτό είναι το μόνο όπλο μου». Θυμάμαι τον πατέρα Ραγκίντ Γκάνι, έναν χαλδαϊκό ιερέα από τη Μοσούλη του Ιράκ, ο οποίος αρνήθηκε να πολεμήσει για να μαρτυρήσει πώς συμπεριφέρεται ένας αληθινός χριστιανός. Σκέφτομαι επίσης τον αδελφό Φράνσις Τόφι, έναν αγγλικανό και μέλος της Αδελφότητας της Μελανησίας, ο οποίος έδωσε τη ζωή του για την ειρήνη στις Νήσους Σολομώντα. Υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα, διότι, δυστυχώς, παρά το τέλος των μεγάλων δικτατοριών του εικοστού αιώνα, μέχρι σήμερα η δίωξη των χριστιανών δεν έχει τελειώσει· αντίθετα, σε ορισμένα μέρη του κόσμου έχει αυξηθεί.
Αυτοί οι θαρραλέοι υπηρέτες του Ευαγγελίου και μάρτυρες της πίστης «στέκονται ως ένα απέραντο πανόραμα της χριστιανικής ανθρωπότητας… ένα πανόραμα του Ευαγγελίου των Μακαρισμών, που ζήθηκε μέχρι και την αιματοχυσία» (Ιωάννης Παύλος Β’, Εορτασμός των Μαρτύρων της Πίστης στον Εικοστό Αιώνα, 7 Μαΐου 2000).
Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, δεν μπορούμε και δεν θέλουμε να ξεχάσουμε. Θέλουμε να θυμόμαστε. Το κάνουμε αυτό, βέβαιοι ότι, όπως και στους πρώτους αιώνες, έτσι και στον τρίτο χιλιετία, το αίμα των μαρτύρων είναι ο σπόρος των νέων χριστιανών (βλ. Τερτυλλιανός, Απολογητικό, 50, 13). Θέλουμε να διατηρήσουμε ζωντανή αυτή τη μνήμη μαζί με τους αδελφούς και τις αδελφές μας από άλλες Εκκλησίες και χριστιανικές κοινότητες. Θέλω λοιπόν να επαναβεβαιώσω τη δέσμευση της Καθολικής Εκκλησίας να διαφυλάξει τη μνήμη των μαρτύρων της πίστης από όλες τις χριστιανικές παραδόσεις. Η Επιτροπή των Νέων Μαρτύρων, στο Τμήμα για τις Υποθέσεις των Αγίων, εκτελεί αυτό το έργο σε συνεργασία με το Τμήμα για την Προώθηση της Χριστιανικής Ενότητας.
Όπως αναγνωρίσαμε κατά τη διάρκεια της πρόσφατης Συνόδου, η οικουμενική ένωση του αίματος ενώνει «χριστιανούς διαφορετικής καταγωγής που μαζί δίνουν τη ζωή τους για την πίστη στον Ιησού Χριστό. Η μαρτυρία του μαρτυρίου τους είναι πιο εύγλωττη από οποιαδήποτε λέξη: η ενότητα προέρχεται από τον Σταυρό του Κυρίου» (XVI Συνοδική Συνέλευση, Τελικό Έγγραφο, αρ. 23). Είθε το αίμα τόσων μαρτύρων να επισπεύσει την άφιξη της ευλογημένης ημέρας κατά την οποία θα πιούμε από το ίδιο ποτήριο της σωτηρίας!
Αγαπητοί φίλοι, ένα πακιστανικό παιδί ονόματι Abish Masih, που σκοτώθηκε σε μια επίθεση εναντίον της Καθολικής Εκκλησίας, έγραψε κάποτε στο τετράδιό του: «Να κάνω τον κόσμο καλύτερο». Είθε το όνειρο αυτού του παιδιού να μας εμπνεύσει να δώσουμε θαρραλέα μαρτυρία για την πίστη μας, ώστε μαζί να γίνουμε ζύμη για μια ειρηνική και αδελφική ανθρωπότητα.